zininopvoeding > publicatie.php?nr=25938&stuurdoor=nee

Opgroeien in kleur

 

Terug


Opgroeien in kleur. Opvoeden zonder vooroordelen

Judi Mesman bestudeert hoe kinderen stereotypen en vooroordelen ontwikkelen en wat de rol van opvoeders daarbij is. 
Dit boek heeft ze geschreven om die opvoeders te  inspireren om na te denken wat ze daar zelf aan zouden kunnen bijdragen. Hoe kunnen we onze kinderen iets bijbrengen over een onderwerp dat we zelf vaak ongemakkelijk vinden? 

Kleurenblind
De meeste ouders kiezen ervoor hun kinderen ‘kleurenblind’ op te voeden en etnische verschillen liever niet te benoemen. Want is het niet racistisch om een jongetje te benoemen als ‘bruin’ en breng je kinderen dan niet op ideeën die ze zelf niet hebben?
Juist niet, zegt Mesman. Kinderen zijn niet kleurenblind en zien heus wel dat een jongetje bruin is of die mevrouw zwart. Als je dat als ouder niet benoemt, maar uit de weg gaat, gaat je kind denken: ik zie het, mamma ziet het vast ook, maar ze zegt er niets over. Daar moet wel iets mee zijn. 

Je doet er dus beter aan verschillen wél te benoemen. Maar hoe? 

Alles wat je altijd al wilde weten, maar nooit … 
In heel kort bestek verheldert Mesman wat er allemaal samenhangt met het onderwerp vooroordelen en racisme. Wat ís racisme eigenlijk en welke soorten kun je daarin onderscheiden (ideologische. juridische en institutionele)? Wat is het verschil tussen een actieve omstander en een ally? Wat is een stereotype? Wat is identiteit (een mix van aangeboren ((huidskleur)), zelfgekozen ((kleding)) en door denkbeelden opgelegde scheidslijnen tussen mensen. 
Waarom is hokjesdenken een oermenselijke en nuttige eigenschap en hoe verhoudt die zich tot onze al even aangeboren menselijke zwakheden? Maar ook: hoe en op welke leeftijd ontdekken kinderen etnische verschillen en waarom, wanneer en hoe gaan ze daar consequenties uit trekken?

De praktijk 
Maar bovenal geeft Mesman suggesties hoe je niet-kleurenblind zou kunnen opvoeden in honderden kleine en grotere voorbeelden die elke ouder zal herkennen. Allereerst ‘kindvolgend’: hoe kun je reageren als je kind een verhaal vertelt dat overduidelijk te maken heeft met discriminatie? Wat kun je doen je als je kind in het zwembad gaat staan staren naar een zwarte man?  Hoe kun je omgaan met je woke tiener, die jou tot de orde roept? 

Maar je kunt als ouder ook zelf initiatief nemen. Jij hebt een belangrijke invloed op de sociale relaties van je kind. Jij bent degene die boeken en films in huis haalt. Jij bepaalt in hoge mate het taalgebruik in het gezin.  

School
Een geweldige tip van Mesman is om met oudere kinderen eens kritisch naar de leeslijst bij Nederlands te kijken. Of eens door hun geschiedenisboeken heen te gaan. Wat ze aantrof is de schoolboeken van haar eigen kinderen is meer dan verhelderend en soms ronduit schokkend. Maar misschien, schrijft ze, staat de geschiedenisdocent best open voor een bredere kijk op het Nederlandse koloniale verleden. Ga eens in gesprek. 

Wit en gekleurd
Mesman – zelf dochter van een bruine Indische moeder en een witte Nederlandse vader en in haar jeugd mede daarom gepest – schreef het boek vooral voor witte ouders. Dat is gezien de verhoudingen in de Nederlandse samenleving logisch. Toch staan er ook dingen in die relevant zijn voor ouders van kleur en het hoofdstuk over woke tieners is zinnig voor alle ouders. 

Uitnodiging
Opgroeien in kleur is een uitnodiging. Want door je kind te leren hoe het vooroordelen en racisme kan herkennen en voorkomen kun je als ouder bijdragen aan een wereld waarin mensen niet beoordeeld worden op hun huidskleur of herkomst. .

Mesman begint en eindigt haar boek met een citaat uit het prentenboek We gaan op berenjacht: ‘O jee! Een rivier! We kunnen er niet bovenover. We kunnen er niet onderdoor. We moeten er wel dwars doorheen.’
Want een belangrijke boodschap van haar boek is: als je racisme niet bestrijdt, houd je het in stand. ‘We moeten kiezen: waar sta ik voor en wat betekent dat voor mijn rol in de samenleving en voor mijn rol als ouder?’

Daarbij is alle ruimte voor gestuntel, gestruikel en ‘soms een beetje sluipen als u iets niet zeker weet.’ En hoe je dat doet is helemaal je eigen zaak. Jij kent je kind, jullie omstandigheden en jezelf het beste. Maar het boek van Mesman is een geweldige hulp om je vooronderstellingen te toetsen, je kennis te vergroten en je te meten met oplossingen die ze als pedagoog en moeder aandraagt: hoe zou ik dat kunnen doen? 

Recensie: Marijke Verduijn
Lees ook het interview met Judi Mesman: 'Leer kinderen dat kleur er wél toe doet'

Opgroeien in kleur. Opvoeden zonder vooroordelen
Uitgeverij Balans
EAN: 9789463821797
€ 22,99
e-book € 11,99

 


 


Terug

Meer informatie Facebook   Twitter
contact disclaimer
inloggen colofon
2022 Zin in Opvoeding