zininopvoeding > publicatie.php?nr=25720&stuurdoor=nee

'Van wie is de aarde?'

 


     

Terug


‘Mamma, van wie is de aarde?’ 

Wiskundige Miriam Ridderbos volgde de opleiding Filosoferen met kinderen en jongeren.  Ze combineerde beide in een website, waarmee ze ouders wil helpen met hun kinderen in gesprek te gaan. Hoe? Door grote vragen eerst klein te maken. 

‘Mijn zoontje van net vier vroeg vanmorgen: “Kan ik weer een baby worden?” Dan heb je in de drukte de neiging om te zeggen: “nee, je bent nu al een grote jongen.” Maar ik vroeg: “wat denk je zelf?” Toen zei hij: “ja, ik denk dat, als ik dood ben gegaan, ik weer een baby word.” Ik had geen idee dat hij daaraan zat te denken.’

Eigenlijk is Miriam Ridderbos een techneut. Ze studeerde technische wiskunde en promoveerde in de mathematische fysica. Na een aantal banen in die sector, voelde ze de behoefte iets heel nieuws te leren. Dat werd de opleiding Filosoferen met kinderen en jongeren (veertien vrouwen en één man). Ze was er de enige bèta en merkte dat ze veel kon leren van de manier waarop anderen dachten, maar ook dat zij met haar wiskundige inslag soms beter verbanden en patronen zag.  

Ouders stimuleren
Tijdens haar opleiding gaf ze les op scholen. ‘Maar eigenlijk zou ik het mooier vinden als docenten dit zelf doen. Kinderen hebben op alle momenten van de dag heel mooie vragen. Als docent kun je echt af en toe je moment pakken.’ 

Als eindopdracht van de opleiding moesten de deelnemers een project bedenken. Dat liep uiteen van een filosofisch café tot lesplannen. ‘Ik dacht: wat kan ik nou doen? Toen bedacht ik dat ik graag ouders zou willen stimuleren thuis met hun kinderen in gesprek te gaan. En dat ik hen daarbij misschien kan helpen, omdat ik als wiskundige gewend ben een complexe vraag eerst te ontleden in kleinere deelvragen.’

Het resultaat is de website groterdenken.nl, waar Miriam grote vragen als Kun je stoppen met denken? Of Zou je voor eeuwig willen leven? uiteenlegt in een aantal kleinere vragen die logisch uit elkaar voortkomen. 

Een toren van Duplo
Neem nu de vraag Van wie is de aarde? Als wiskundige start Miriam die met de beginvraag Wanneer is iets van jou? ‘Als je iets zelf hebt gemaakt’, zeiden de kinderen. Als zij iets hebben gebouwd van Duplo is dat van hen, ook al zijn de blokjes van een ander kind. Maar als het bouwsel weer uit elkaar is, is het niet meer van hen. Dus, concludeerden de kinderen: iets is van jou als je het zelf hebt gemaakt. Hoewel … bedacht Fabian (6): ‘Als iemand iets heeft gemaakt voor in de speelgoedwinkel, dan is het uiteindelijk van degene die het in de winkel heeft gekocht.’ 

Volgende vraag: Als je een duif vangt, is die dan van jou? ‘Nee’, vinden bijna alle kinderen. ‘Als je een duif in de winkel koopt is die wel van jou, maar als je hem uit de lucht vangt niet.’  

Volgende stap: Ben jij zelf van iemand? ‘Ik ben van pappa en mamma, omdat zij mij samen hebben gemaakt. Ik blijf ook altijd van pappa en mamma. Behalve als ze dood zijn: dan ben ik van niemand …  Als ik bij opa en oma logeer, ben ik ook een klein beetje van hen. Maar dan ben ik ook nog van pappa en mamma. Misschien ben ik ook een beetje van mezelf.’ 

Zijn er dingen van iedereen?  De kinderen noemen: de zon en het water, de lucht en de wolken. En 'alle straten zijn ook van iedereen. En de planten. Daar moeten we goed voor zorgen.’ Zijn er ook dingen van niemand? En wie is daar dan verantwoordelijk voor? 

Mooie gesprekken
Miriam: ‘Op deze manier heb je mooie gesprekken over alledaagse dingen, maar verzamel je ook criteria die te maken hebben met bezit. Iets is dus van jou als je het zelf hebt gemaakt (maar ook weer niet altijd), als je het zelf hebt gekocht (maar niet als je het daarna weggeeft), als je er gebruik van maakt (maar we ademen allemaal de lucht in. Is die dan van mij?). 

Bij elk kind kan het iets heel anders opleveren. En het mooie is: je hoeft er niet uit te komen. Het is al heel waardevol als je wijzer bent geworden.’ 

Op zich een meisje
Soms leverde een vraag zulke heftige of bijzondere reacties op dat Miriam de stappen omgooide. ‘Ik sprak met een aantal kinderen over de vraag Kun je ergens 100% zeker van zijn? Ik gaf ze een paar uitspraken, waarbij ze konden aangeven of ze dat weten of geloven.’ Zoals: ik weet / geloof dat de aarde rond is, of ik weet/geloof dat dieren ook rechten hebben en ik weet / geloof dat meisjes geen jongens zijn
‘Toen werd het fel. Het was een groepje hoogbegaafde kinderen die gewend zijn dat ze vaak gelijk hebben. Ze vonden het heel moeilijk dat de ander niet hetzelfde dacht als zij. “Als je van geslacht nog een jongen bent, maar je voelt je een meisje, je gedraagt je als een meisje en je kleedt je als een meisje, dan vind ik wel dat je op zich een meisje bent” zei een meisje. “Nee”, zei een ander, “Ik vind dat je alleen een meisje bent als je ook het geslacht van het meisje hebt. Maar als je als jongen geopereerd bent en een meisje bent geworden, ben je wel een meisje”.’ 

Ja en nee allebei waar
In principe volgt Miriam de kinderen in waar zij naar toe denken. ‘Het is hun gesprek. Zij zijn vrij om hun eigen interessegebied te ontdekken. Ik bewaak wel het filosofisch gehalte. Soms wordt het een gewoon gesprek en dat is niet de bedoeling. Dan stuur ik bij. Bij filosofie heb je het over een vraag waarvan je het antwoord niet kunt opzoeken, of waarbij ja en nee allebei waar kunnen zijn. Vragen waar je niet zomaar uitkomt samen. Ik heb deze vraag afgerond en toen met hen afgesproken: de volgende keer komen we terug op de vraag: Ben ik mijn lichaam?’ Ook die vraag heeft ze uiteen gelegd in een serie deelvragen.

Negen kernvragen
Op haar website heeft Miriam zo negen kernvragen uiteengelegd in meer dan tweehonderd kleinere vragen. De sfeervolle beelden bij iedere vraag heeft ze toegevoegd om de bezoeker een beetje te 'vertragen'. Via de pijltjes rechtsonder worden de verschillende deelvragen zichtbaar en de antwoorden die kinderen bij sommige vragen hebben gegeven. 

Bezoek die site. Bijvoorbeeld de geweldige vraag Is het belangrijk om slim te zijn? Miriam legt hem uiteen in onder meer de vraag Is iedereen ergens slim in? En: Kun je ophouden met slim zijn?. Al was het alleen maar voor het heerlijke antwoord van een jongen op de vraag Kun je tegelijkertijd slim en dom zijn? ‘Maar het zou kunnen dat je net aan het nadenken was over de omtrek van een cirkel met Pi, en dat je daarom struikelt over een steen. Dan ziet het er voor sommigen dom uit, maar dan zit je eigenlijk na te denken over hele moeilijke sommen.’

Interview: Marijke Verduijn

De website van Miriam heet groterdenken.nl
Lees ook de recensies van filosofische boeken voor kinderen en jongeren: 
Bette Westera: Was de aarde vroeger plat?
Stine Jensen: Lieve Stine, weet jij het?
 Mag je zeggen wat je vindt?
Verhalen uit de binnenstad
 Grote gedachten
Stine Jensen: Alles wat ik voel. Het grote emotieboek
Is nergens ergens?


 


Terug

Meer informatie Facebook   Twitter
contact disclaimer
inloggen colofon
2020 Zin in Opvoeding