zininopvoeding > publicatie.php?nr=25702&stuurdoor=nee

‘Wij proberen te bereiken dat niet de pester maar de verdediger populair wordt’

 

Terug


Elsje de Vries is onderzoeker aan de Universiteit Groningen en doet een promotieonderzoek naar de werking van een nieuw antipestprogramma voor het voortgezet onderwijs.

‘Wij proberen te bereiken dat niet de pester maar de verdediger populair wordt’

Wordt op de middelbare school anders gepest dan op de basisschool?
Zeker. Pesten op de basisschool is meestal: uitschelden en soms schoppen en slaan. Dat is heel zichtbaar. Op de middelbare school gaat dat vaak over in relationeel pesten: buitensluiten of online pesten. Dat is veel minder zichtbaar voor docenten. 

Maakt dat de aanpak van pesten op de middelbare school lastiger?
Ja, soms heb je wel een vermoeden, maar het is moeilijk te bewijzen. Maar er spelen meer dingen mee. Op de middelbare school is ook minder duidelijk wiens verantwoordelijkheid het is. Een klas heeft veel verschillende docenten. Moet de docent die het op het spoor komt er iets mee? Of toch de mentor? Wat het ook lastiger maakt: op de basisschool is de leerkracht vaak wel een voorbeeld. Maar middelbare scholieren kijken meer naar hun leeftijdsgenoten dan naar volwassenen. 

Jouw onderzoek gaat ervan uit dat pesten niet één-op-één is, maar een groepsproces.
Ja. Middelbare scholieren zijn zich heel erg bewust van hun positie in de groep. En pesten maakt je nu eenmaal populair. Het gaat dus niet zozeer om de persoon die ze pesten, maar meer om henzelf. Maar daarnaast heb je nog andere rollen in een groep: de klasgenoten die actief meepesten, de meelopers, de buitenstaanders en de verdedigers van het slachtoffer. Als je pesten wil aanpakken, moet je iets met al die rollen. 

Hoe kun je dat doen?
Wij onderzoeken niet hoe we pesten kunnen oplossen, maar hoe we het kunnen voorkomen. Daarvoor ontwikkelen we een programma dat op de eerste dag van het schooljaar start en waarmee we proberen te zorgen dat de klas een leuke groep wordt. 

Lijkt me lastig. Hoe bereik je dat?
We hebben onder meer lessen ontwikkeld over diversiteit: dat iedereen er mag zijn, over normen en regels in de klas en lessen waarin leerlingen elkaar beter leren kennen. De lessen zijn gemaakt door verschillende ontwikkelaars die allemaal veel praktijkervaring hebben. 

Het eerste thema Wij als groep loopt van de zomervakantie tot aan de herfstvakantie, de periode waarin leerlingen elkaar voor het eerst ontmoeten en dus een groep gaan vormen. Het programma wordt nu op vier scholen gebruikt. We evalueren het met vragenlijsten en we gaan ook kijken op die scholen: wat vinden docenten en leerlingen ervan? 

Als het programma helemaal klaar is, willen we 20 scholen werven die met het programma gaan werken en 20 scholen die het nog een jaar uitstellen. Dan gaan we met de veiligheidsmonitor meten of iemand zich veilig voelt of gepest wordt. 

Richten jullie je op een bepaalde leeftijd? 
Het is voor de eerste en tweede klas: daar wordt het meeste gepest. Misschien breiden we het later uit naar andere klassen. 

Wat kunnen docenten die nog niet met jullie programma werken tegen pesten doen?
De houding van docenten tegenover pesten is heel belangrijk. Als een docent laat blijken dat hij of zij het pesten niet zo erg vindt, dan verschuift de norm. Je moet als docent dus heel duidelijk zijn: dit tolereer ik niet. 
Ik merk wel dat docenten fysiek pesten en schelden heel erg vinden, maar iemand buitensluiten als minder erg ervaren. En dat is echt niet zo. 

En wat kunnen ouders doen?
Goed opletten. Vragen. Luisteren. En het serieus nemen. Kinderen vertellen het vaak niet direct thuis, maar je kunt aan een kind wel merken dat het zich meer terugtrekt of stiller wordt. Dan moet je wel het gesprek aangaan:  "Is er iets? Wat wil je dat ik doe?" Dat hangt natuurlijk af van wat het kind wil. Al zou ik het wel altijd melden bij de mentor. Zeker als die het niet doorheeft, kan de mentor door een melding de leerling beter in de gaten gaan  houden. En dat zou zeker kunnen helpen.

Interview: Marijke Verduijn
Lees meer over de zes basisrollen bij pesten.
Lees meer over een weerbaarheidsprogramma voor de basisschool.

 

Pesten School Antipestprogramma

 


Terug

  Meer informatie   Facebook   Twitter
 
  contact disclaimer
  inloggen  colofon
   
   
   
  © 2019 Zin in Opvoeding