zininopvoeding > publicatie.php?nr=25616&stuurdoor=nee

Mag je zeggen wat je vindt? 9+

 

Terug


Mag je zeggen wat je vindt?
En andere belangrijke vragen over normen en waarden

Wie maakt eigenlijk uit of iets goed of fout is? Sommige dingen staan in wetten, andere in heilige boeken, weer andere krijg je te horen van de ouders, politici, je vrienden.
Dat maakt het best lastig om uit te maken wat wel of niet mag.

Vrijheid en fatsoen
Want neem nu vrijheid van meningsuiting. Je mag heel veel zeggen. En soms moet het zelfs, want dan is het heel belangrijk dat je iets zegt. Maar de wet verbiedt bepaalde uitspraken wel. Bijvoorbeeld oproepen tot racisme of haatzaaierij. En als je iemand vals beschuldigt, kun je worden aangeklaagd voor smaad. En je kunt ook voor de rechter komen als je iemand hebt beledigd.
Dus de vrijheid van meningsuiting heeft ook grenzen. Zo kun je niet altijd en overal zeggen wat je vindt. Er zijn situaties waarin je kan worden verwijderd wegens ordeverstoring. En sommige dingen mág je misschien wel zeggen, maar zijn zo grof of onfatsoenlijk dat je ze niet zou moeten willen zeggen. Want het is misschien niet wettelijk verboden om onfatsoenlijk te zijn, maar het is niet fatsoenlijk.

Liegen en relaties
Op een lichte, maar tegelijk grondige manier gaan de broers Aby en Sander Hartog zo allerlei morele problemen na. Wist je bijvoorbeeld dat er wel 30 verschillende soorten leugens bestaan? Sommige leugens zijn bij wet verboden. En ook de Tien Geboden verbieden het om te liegen. Maar in het dagelijks leven moet je het zelf steeds opnieuw afwegen. En waarom kun je dan toch beter niet liegen? Nou, bijvoorbeeld omdat de waarheid heel belangrijk is. Of omdat je jezelf kwaad doet door te liegen. Omdat je de relatie met degene tegen of over wie je liegt verpest. Omdat de ene leugen vaak de andere uithaalt. En omdat je ook niet wil dat anderen tegen jou liegen.
Maar er zijn ook situaties waarin je wel mag liegen. Omdat je het recht hebt om dingen niet te vertellen. Omdat je iemand pijn doet met de waarheid. Omdat je het Sinterklaasfeest van je kleine broertje niet wil verpesten.
En hoe werkt de leugendetector eigenlijk?

Wat is eerlijk?
Door deze benadering werpen de Hartogs interessante vragen op. Want iedereen verdient gelijke kansen. Maar bereik je die door iedereen gelijk te behandelen? En hoe zit het met de sterkste schouders en de zwaarste lasten? En met loon naar werken? Is het eerlijk dat Rihanna duizend keer meer verdient dan een schooljuf? En wanneer is het goed dat de meeste stemmen tellen en wanneer toch niet?

Welke vrijheden heb je eigenlijk? Nou, die zijn keurig vastgelegd in wetten. Maar hoe zit het met de verhouding tussen vrijheid en verantwoordelijkheid? Of tussen vrijheid en tolerantie? Het zijn zware vragen, maar door de aansprekende voorbeelden en de beet je tongue-in-cheekmanier waarop de Hartogs ze behandelen, komen ze heel erg binnen.

Nog een voorbeeld: eigendom. De wet geeft precies aan wanneer iets van jou is en wat je er dan mee mag doen. Maar niet alles is van iemand. En je mag niet zomaar alles doen met wat van jou is. Sommige mensen hebben een enorm huis en wel zestien auto’s. Soms hebben ze daar hard voor gewerkt. Soms hebben ze dat geërfd. Andere mensen hebben bijna niets. Ook als ze heel hard werken. Als je daar – zoals de meeste mensen – een beetje tussenin zit, kun je je wel eens afvragen: is eerlijk gekregen altijd eerlijk? En hoe zit het eigenlijk met geestelijk eigendom, zoals auteursrecht?

Bewering, feit, waarheid, geloof?
Op dezelfde grondige en tegelijk lichte manier behandelen de schrijvers leven en dood (van moord en euthanasie tot kill your darlings), discriminatie en veel meer.
De rijkdom van hun boek blijkt ook in het hoofdstuk over godsdienst. We krijgen feiten: hoeveel mensen (wereldwijd en in Nederland) zijn eigenlijk godsdienstig en welke godsdienst hangen ze dan aan? Wat is het verschil tussen een bewering, een feit, een mening, de waarheid, een overtuiging en geloof? Wat kan het betekenen om een god lief te hebben? Hoe zit het met godsdienstvrijheid? Met godslastering? Wanneer ben je niet ‘gewoon’ gelovig, maar een fanatiekeling? En waarom vinden sommige fanatiekelingen het zo moeilijk om niet alleen te kaatsen, maar ook de bal te verwachten? Wat zijn redenen voor mensen om niet te geloven? En ben je dan goddeloos?

Een heerlijk boek! Goed voor uren geweldige gespreksstof met je kinderen.

Levensvragen filosofie

 


Terug

Meer informatie Facebook   Twitter
contact disclaimer
inloggen colofon
2019 Zin in Opvoeding