zininopvoeding > publicatie.php?nr=25463&stuurdoor=nee

Speelruimte

 

Terug


Iedere ouder schiet onherroepelijk tekort. En dat hoort ook zo. Dat is in het kort de bevrijdende boodschap van Speelruimte, de publieksversie van het proefschrift van filosofe Lynne Wolbert.

Het is een boek over het belang van kwetsbaarheid en risico's. Dat is, zegt Wolbert zelf, een luxeprobleem: ouders van kinderen in oorlogsgebieden weten dat zij het welslagen van hun kinderen niet in de hand hebben. Hun lot hangt af van een bommenwerper of een dictator. Maar we leven nu eenmaal hier en iedere ouder wil dat zijn kinderen gelukkige en succesvolle volwassenen worden. Alleen: er is geen handleiding, je bent nu eenmaal niet perfect en het leven is geen recept. Opvoeden is dus een waagstuk en kan ook mislukken – en dat is niet omdat jij je niet goed genoeg hebt voorbereid, maar onder andere omdat er altijd speelruimte zit tussen wat de ouder doet en hoe kinderen daarop reageren. 

Als je er maar hard genoeg voor werkt?
Dat is een lastige boodschap voor een generatie die is opgegroeid met de idee dat je alles kan bereiken, als je er maar hard genoeg voor werkt. “Maar dan krijg je een echt kind, met eigen opvattingen, een eigen wil, en de vrijheid om te handelen. En dan blijkt dat je écht te moe kunt zijn om je kind voor te lezen nadat je anderhalf uur geprobeerd hebt haar tanden te poetsen.”
Maar juist door dit tekortschieten, zegt Wolbert, bereidt een ouder zijn kind voor op de grote, boze buitenwereld, waar ook niet iedereen naar je luistert.

Natuurlijk kun je sommige dingen wel beïnvloeden. Een goede school, sport en spel, en voorlezen: het helpt allemaal mee. Maar hebt biedt geen garantie. Niet alleen omdat je niet kunt weten wat je kind gelukkig maakt. Maar ook omdat er ook nog zoiets is als geluk of pech.

Helicopterouders, sneeuwschuiverouders en ouders op afstand
Volgens de Amerikaanse website www.todaysparent.com heeft de 'helikopterouder' inmiddels plaatsgemaakt voor de 'sneeuwschuiverouder'. Waar de helikopterouder altijd boven het kind hangt en alle risico’s monitort, gaan sneeuwschuiverouders nog een stap verder en ruimen zij alle obstakels voor hun kind op. "Dit zijn de ouders die op school een speciaal programma voor hun kind regelen zodat ze beter voorbereid is op haar ongetwijfeld florissante toekomst", noteert Wolbert sarcastisch. 

In een verrassend betoog houdt Wolbert ons een spiegel voor en breekt ze een lans voor ouders die hun kinderen vaker hun eigen gang laten gaan en niet in alles begeleiden en controleren. De ouders, waar helicopter- en sneeuwschuiverouders soms wat meewarig hun hoofd over schudden. Ouders die hun kinderen alleen naar de speeltuin laten gaan, waarbij de oudere kinderen op de kleintjes letten. Natuurlijk: ook dit heeft nadelen. Maar dat heeft de helicopter- en sneeuwschuiverstijl ook, zegt Wolbert. En de kinderen die alleen naar de speeltuin gaan, hebben wel meer tijd voor zichzelf, krijgen het vertrouwen dat zij zichzelf kunnen redden, ervaren minder stress omdat er minder druk op hen wordt gelegd, vragen niet steeds om uitleg maar leggen zich vaak eerder neer bij hoe het kennelijk is. Misschien staan zij wel sterker in het leven en ontwikkelt de achterbankgeneratie te weinig vaardigheden om met tegenslagen om te gaan?

Vrijheid, ruimte, vertrouwen ...
Volgens Wolbert zal er altijd een spanning bestaan tussen het beste voor je kind willen en weten dat je onherroepelijk tekort zult schieten. Die ruimte, speling, onzekerheid tussen wat je als opvoeder wenst en doet, én wat er uiteindelijk gebeurt, noemt zij speelruimte. Die speelruimte is er onvermijdelijk, of je het nu wilt of niet.

Het is goed die ruimte te erkennen en te benoemen. Omdat het kinderen een zekere mate van vrijheid geeft om te worden wie ze willen zijn. Omdat het ouders ruimte geeft om te spelen: je hebt je kind tenslotte nog nooit eerder opgevoed. En omdat het wijst op het belang van vertrouwen in de opvoeding.
Die vrijheid, ruimte en vertrouwen is volgens Wolbert ook van groot belang voor ouders. Misschien nog wel het meest omdat ouders daarmee de ruimte krijgen in te zien dat ‘het niet allemaal op hun bordje ligt’. Natuurlijk herkent ook Wolbert de angst dat haar kinderen niet zullen slagen in het leven en dat dat haar schuld is. Maar het schrijven van dit boek helpt haar begrijpen dat die angst niet weg gaat, omdat opvoeden een existentieel waagstuk is.

... en troost
Ouders hebben een beetje speelruimte nodig om daarmee om te kunnen gaan. Er kunnen dingen misgaan in het leven van je kind (het lot) en er kunnen dingen misgaan als je probeert je kind zo goed en zo kwaad als het gaat op te voeden (het waagstuk), maar die zijn niet alleen de ouder te verwijten.

Dat geeft troost. “Werkelijke troost, omdat het verlangen van ouders om het onwerkelijk goed te doen wel wordt (h)erkend, maar tegelijk ruimte wordt geboden om in te zien dat we het niet allemaal onder controle kunnen krijgen. In de schoonheid van die chaos, van de speelruimte, vinden we ook troost. Menselijke imperfectie kan zo schitterend zijn; kijk maar naar je eigen kinderen: onaf, en soms stuntelend, maar zo mooi.”

Tekst: Marijke Verduijn
Lynn Wolbert: Speelruimte
Ten Have, 2018
208 blz.€ 18,99

Opvoeden Vertrouwen

 


Terug

  Meer informatie   Facebook   Twitter
 
  contact disclaimer
  inloggen  colofon
   
   
   
  © 2019 Zin in Opvoeding