zininopvoeding > publicatie.php?nr=25218&stuurdoor=nee

Interview: hoe leer je democratie en tolerantie?

 

Terug


Ouders kunnen de school meer aanspreken op wat voor school zij voor hun kind willen. En scholen moeten niet alleen over democratie praten, maar leerlingen ook echt zeggenschap geven. 

Het onderwijs kan veel meer doen om terrorisme te helpen bestrijden. Op verzoek van het Europees Parlement bracht Wiel Veugelers met een aantal andere onderzoekers het onderwijsbeleid rond democratie en tolerantie van alle 28 landen in kaart. Hierna zoemden ze nader in op in twaalf landen, waaronder Nederland.

Je leert ook democratie van een democratische schoolcultuur

De kernvraag: wat zijn centrale waarden binnen Europa en hoe krijgen die vorm in het onderwijs?
Veugelers: ‘Veel onderzoeken naar radicalisering zijn gericht op de excessen. Dit onderzoek gaat om waarden. Daar waren we erg blij mee.’

U wilde laten zien dat democratie en tolerantie geen eenduidige begrippen zijn?
‘Ja. Sommige mensen gaan eens in de vier jaar naar de stembus en dat is het dan. Anderen zijn actief in de politiek en nog weer anderen proberen wegen te zoeken om zoveel mogelijk mensen – bijvoorbeeld minderheden of jongeren – te laten meebeslissen.
Dat geldt ook voor tolerantie. Dat gaat vaak over accepteren. Maar in een bredere opvatting gaat het ook over bewustwording en waarderen. Dan doe je bewust geen uitspraken over groepen (‘moslims zijn…’), of werk je aan integratie en een goede verstandhouding.’ 

Welke landen scoren goed?
‘Finland, bijvoorbeeld, besteedt in alle vakken veel aandacht aan morele waarden en selecteert docenten die zich echt willen inzetten voor de persoonlijke en sociale ontwikkeling van leerlingen. Ook overleggen alle scholen in een regio daar elke twee weken over maatschappelijke en morele thema’s – vaak samen met maatschappelijke organisaties en burgers. Ook Italië doet het goed met veel buitenschoolse projecten. En Oostenrijk, Slovenië en Ierland hebben allemaal een uitgewerkt burgerschapscurriculum.’

Hoe doet Nederland het?
‘Nederland scoort niet al te sterk. Veel scholen doen maar mondjesmaat aan burgerschap. En de politiek vraagt het onderwijs wel om meer aandacht voor democratie en tolerantie, maar vertaalt die vraag niet naar concreet beleid. Dat heeft deels te maken met de vrijheid van onderwijs, maar binnen die grens kan best veel.’

Wat kunnen ouders doen?
‘Ouders kunnen invloed uitoefenen bij de keuze van een school voor hun kind. Zij kiezen voor hun kind vaak een “smalle school”, met weinig diversiteit. Maar juist dan zouden ze op politiek niveau moeten bevorderen dat de gelijkheid van scholen groter wordt.
In onze maatschappij is wel erg veel aandacht voor de autonomie van kinderen. Ik denk dat het belangrijk is dat er ook aandacht is voor empathie, samenwerken, rekening houden met, echt betrokken zijn op elkaar en op de samenleving. Wat meer denken vanuit een groter geheel. Dat geldt voor de opvoeding. Maar ik zou het ook heel goed vinden als ouders op school in gesprek gaan over die verhouding tussen autonomie en sociale ontwikkeling. Wat voor school willen we hebben?’

Wat kunnen scholen doen?
‘Een school kan morele vorming of burgerschap
1) aanbieden als een apart vak
2) opnemen in de gewone vakken,
3) vormgeven in (ook buitenschoolse) projecten
4) integreren in een democratische schoolcultuur (omgang en inspraakmogelijkheden) of
5) uitdrukken in diversiteit (bij leerlingen en docenten).
Een school moet democratische vorming zo breed mogelijk oppakken. Samen leven van diverse groepen op school is belangrijk. Zelfstandige gymnasia en de jonge leeftijd waarop kinderen moeten kiezen voor een middelbare school, maken dat er niet makkelijker op.’

En wat kan de overheid wél doen?
‘De overheid kan
1) het belang van onderwijs in democratie en tolerantie benadrukken, 
2) duidelijker maken wat ze van scholen verwachten 
3) goede voorbeelden uitwisselen
4) ook in de onderbouw een vak persoonlijke en maatschappelijke vorming aanbieden. Maatschappijleer is een bovenbouwvak, maar juist van twaalf tot vijftien ontwikkelen kinderen morele waarden
5) de samenleving stimuleren verantwoordelijkheid te nemen voor het onderwijs. Er gebeuren vaak heel aardige dingen op dit terrein, maar de overheid kan daar meer aan bijdragen.’ 

 

Interview: Marijke Verduijn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het hele interview lezen? Download dan hieronder de pdf.

School democratie

 


Terug

  Meer informatie   Facebook   Twitter
 
  contact disclaimer
  inloggen  colofon
   
   
   
  © 2019 Zin in Opvoeding